Hoe politiek de literatuur bepaalt: een verfrissend kader

Geplaatst in: Blog | 0

Taal kan ongelofelijk mooi worden gebracht, en dat is precies wat Arvi Sepp (UA/VUB) doet. De Duitse taal – die meestal niet kan rekenen op het hoogste aanzien – wordt voorgedragen met liefde en met literatuur. Ik zag het rondom mij gebeuren: hoe iedereen in zwijm viel en wakker werd met een mijmerende vastbeslotenheid die Duitse literatuur voortaan in de armen te sluiten.

du literatuurWat heeft politiek daar dan mee te maken? Heel veel, zo blijkt. De Duitse staat werd pas laat (in 1871) een feit maar de vele kleine staatjes vormden al heel wat eerder een Kulturnation. De golfbewegingen van literaire stromingen tekenen zich mooi af:

  • Sturm und Drang: een literaire stroming die eind 18e eeuw reageert tegen het absolutisme van het Heilig Roomse Rijk. Denk aan Kabale und Liebe van Schiller waarin een burgerlijk meisje wordt verleid door een immorele adellijke.
  • Klassik: deze literaire stroming neemt het over na de Franse Revolutie en keert zich af van de politiek. Er wordt nagedacht over het universeel menselijke, de ziel, de zin van het bestaan. Denk aan Faust van Goethe waarin een wetenschapper zijn ziel verkoopt aan de duivel.
  • Romantik: het Congres van Wenen leidt niet tot een eengemaakte Duitse staat en de spanningen blijven bestaan. Ook nu weer ontstaan er politieke en apolitieke literaire stromingen.
  • Biedermeier met zijn apolitieke, kleinburgerlijke thema’s. Veel Oostenrijkse theaterauteurs met verhalen die zich afspelen in binnenruimtes of de eigen tuin.
  • Vormärz: een zeer politieke stroming met een hart voor de Duitse staat. Intern verdeeld tussen nationalisten (von Fallersleben) die een groter Duitsland willen en liberalisten (Heinrich Heine) die vooral een vrij en democratisch Duitsland bepleiten.

De politieke en apolitieke auteurs volgen elkaar dus op en bekritiseren elkaars (gebrek aan) engagement. Met Kafka komen er ook weer nieuwe thema’s aan bod zoals het universele gevoel van isolatie en de machteloosheid t.o.v. anonieme structuren, het gevoel van vervreemding. Ook vandaag nog zijn Duitse auteurs zeer betrokken in het publieke debat, zonder angst om kleur te bekennen. Missen we dat niet in Vlaanderen?

Volgen Caro Lemeire:

Laatste berichten van