Ecologische rechtvaardigheid – 19/02/2019
Ecologische rechtvaardigheid – 19/02/2019

Waarom moeten we natuur beschermen? Hoe en in hoeverre is dit een rechtvaardigheidsvraagstuk? Verschillende mensen hechten een verschillende waarde aan de natuur. Volgens sommigen gaat het over overleven, of over een kosten-baten afweging, over ongelijkheid, over onvergelijkbare waarden, over transcendentie …? We gaan in op enkele belangrijke benaderingen en auteurs in dit debat over milieu en rechtvaardigheid en hoe ze op elkaar een antwoord geven

Docent: Stijn Neuteleers, UCLouvain

Stijn Neuteleers is als onderzoeker verbonden aan het BIOGOV centrum van de UCLouvain. Hij behaalde een doctoraat in de wijsbegeerte aan de KULeuven over de spanningen tussen pluralisme, efficiëntie en rechtvaardigheid met betrekking tot milieuproblemen. Hij werkte eerder aan de universiteit van Troyes en van Groningen, en was gastdocent aan de UAntwerpen en Saint-Louis Bruxelles. Zijn onderzoek situeert zich op het grensvlak van de sociologie, economie en filosofie van natuur en milieu. Het behandelt thema’s zoals motivaties en instituties, grenzen aan marktinstrumenten, plichten, natuurwaarden en rechtvaardigheid.

 55,00 In winkelmand
Wat schuilt er achter het begrip ‘psychische ziekte’? – 12/03/2019
Wat schuilt er achter het begrip ‘psychische ziekte’? – 12/03/2019

Een van de kernproblemen in de filosofie van de psychiatrie is de vraag wat een psychische ziekte eigenlijk is. Eigenlijk gaat het om twee verschillende vragen. Enerzijds is er de vraag waarin een geestesziekte verschilt van geestelijke gezondheid. Waarin verschilt bijvoorbeeld extreme verlegenheid van een sociale fobie? Anderzijds is er de vraag waarin een geestesziekte verschilt van andere soorten van ziekten, zoals hersenstoornissen (of neurologische stoornissen) en lichamelijke stoornissen. Met andere woorden: waarom is een psychische ziekte een ziekte (eerste vraag) en wat is er eigenlijk psychisch aan zo’n ziekte (tweede vraag)? Onze zoektocht naar antwoorden op die vragen brengt ons langs verrassende theorieën, argumenten en bevindingen in de geschiedenis van de psychiatrie.

Docent: Pieter Adriaens, KU Leuven

Pieter R. Adriaens is docent aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven. Hij doet onderzoek over de geschiedenis en filosofie van de psychiatrie en de seksuologie. In 2016 won hij de Maatschappijprijs voor zijn filosofisch werk over wetenschap en homoseksualiteit, samen met Andreas De Block. Hij is de auteur van drie recente filosofie-handboeken voor verschillende doelpublieken: Denken over lichamen (2018) voor biomedische wetenschappers; Denken over denken (2017) voor psychologen; en Denken over leven(2017) voor bio-ingenieurs.

 55,00 In winkelmand
Cultuurmarxisme en postmodernisme: grondslag voor cultureel relativisme ? – 20/03/2019
Cultuurmarxisme en postmodernisme: grondslag voor cultureel relativisme ? – 20/03/2019

Vaak worden het cultuurmarxisme en het postmodernisme verantwoordelijk gesteld voor het zogenaamde cultureel relativisme en, volgens sommigen, het identitair nihilisme van vandaag. Het huidige “post-truth” tijdperk zou dan een gevolg zijn van een doorgeschoten relativering van alle waarden en van de deconstructie van het concept waarheid. Met de hulp van belangrijke auteurs uit de Frankfurt School, waaronder Theodor Adorno en Walter Benjamin, formuleren we een tegenstem tegen dit argument.

Docent: Stéphane Symons, KU Leuven

Stéphane Symons is hoofddocent Cultuurfilosofie aan de KU Leuven. Hij studeerde in Leuven, Parijs en New York, en was gastdocent aan onder meer Tilburg University, New School for Social Research (NYC) en Lingnan University (Hong Kong). Hij is de auteur van drie monografieën over de cultuurfilosofie van de Frankfurt School en van een hele reeks essays over twintigste eeuwse, continentale wijsbegeerte.

 55,00 In winkelmand
Betekenis geven en het verschil maken – 26/03/2019
Betekenis geven en het verschil maken – 26/03/2019

Het onderwerp wordt besproken vanuit de invalshoek van ‘zin’. In het dagelijks leven wordt zin overwegend geassocieerd met het geven van zin aan het leven – zingeving, of wordt het als een behoefte omschreven. Zin kan echter ook als een ‘dynamiek’ begrepen worden. Zin brengt iets teweeg, telkens opnieuw. Een verschil maak je, door bewust om te gaan met die dynamiek. Dit eerder abstracte onderwerp zullen we aan de hand van enkele voorbeelden analyseren.  Hoewel het zeker zijn limieten heeft, is dit kerninzicht en deze kernhouding inzetbaar op verschillende domeinen, onder andere bij coaching en in het de interculturele ontmoeting.

Docent: Nicole Note, VUB

Nicole Note heeft een interdisciplinaire achtergrond. Ze begon haar professionele carrière als ergotherapeute en haalde een Interdisciplinaire Master in Talen en Culturen van Indiaans Amerika in Leiden. Na een werkperiode in de NGO-wereld werd ze betrokken bij het Centrum Leo Apostel voor Interdisciplinaire studies (CLEA), dat leidde tot een doctoraat over ‘Wereldbeelden, Zin, Zelfverstaan en het Verstaan van de Aymara-Indiaanse Ander’. Momenteel is ze verbonden als postdoc-onderzoekster bij agogische wetenschappen (VUB). De rode draad in haar leven is een vervlechting van 2 strengen: de fenomenologische insteek en het belang van mogelijkheden creëren tot (her-)verbinding.

 55,00 In winkelmand
De donkere kant van de prestatiecultus – 23/04/2019
De donkere kant van de prestatiecultus – 23/04/2019

Onder invloed van de geglobaliseerde competitie moeten individuen zich aanpassen aan een zich zodanig snel veranderende context dat elke vorm van aanpassing bijna onmogelijk wordt gemaakt. De vraag naar een voortdurende optimalisatie van de eigen resultaten wordt steeds dringender. Het paradigma van de cultus van prestatie genereert een gevoel van ongeschikt zijn bij het individu. Als, onder speciale negatieve omstandigheden, het gevoel van achterblijven een bedreigende intensiteit bereikt, kan het makkelijk pathogeen worden. In mijn lezing onderzoek ik of het niet alleen tragische ironie is dat binnen onze samenleving, die gebaseerd is op flexibiliteit en een continue versnelling van prestaties, de relevantie van burn-out en depressie dusdanig pijnlijk duidelijk wordt.

Docent: Stefano Micali, KU Leuven

Prof. Stefano Micali doceert wijsgerige antropologie aan het Husserl-Archief – Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven. Hij is een specialist in fenomenologie en hedendaagse continentale filosofie. Zijn onderzoek richt zich op verschillende gebieden, van godsdienstfilosofie en psychopathologie tot esthetiek en politieke filosofie.

 55,00 In winkelmand
Filosofie van de liefde – 07/05/2019
Filosofie van de liefde – 07/05/2019

Uit liefde voor de filosofie is ook een filosofie van de liefde ontstaan. Sinds Plato in het Symposium de mythe van de bolwezens neerschreef, hebben wijsgeren nagedacht over zowel de betekenis als de waarde van de liefde: wat is liefde, en wat maakt haar zo waardevol? Na een systematisch overzicht van verschillende filosofische posities spitst de les zich toe op de vraag of liefde maakbaar is. Begrijpen wij de liefde? Kunnen we haar uit het niets creëren? Kunnen we leren liefhebben? En kunnen we leren om beter lief te hebben?

Docent: Katrien Schaubroeck, UA

Katrien Schaubroeck is docent aan het departement Wijsbegeerte van de Universiteit Antwerpen. Ze doet onderzoek in de hedendaagse analytische wijsbegeerte en heeft een grote interesse in zowat alle existentiële en morele vragen. De laatste jaren legde ze zich toe op de filosofie van de liefde. Ze schreef een Nederlandstalig artikel voor “De Liefdesparadox” (Amsterdam University Press, 2017), en redigeerde de Engelse bundel “Love, Reason and Morality” samen met Esther Kroeker (Routledge, 2016)

 55,00 In winkelmand
Jean Paul Van Bendegem
Kans en toeval: hoe ermee omgaan – 04/06/2019

Waarschijnlijkheden en kansen maken deel uit van het dagelijkse leven: de kans dat het regent, de kans dat de trein vertraging heeft, de kans de Lotto te winnen, … Maar wat zijn kansen eigenlijk? Hoe goed zijn wij mensen in het inschatten kansen? Overschatten we? Onderschatten we? De lezing zal voornamelijk draaien rond de spanning tussen wat de werkelijke kansen zijn en hoe slecht wij die kunnen inschatten. Voor dat laatste zal van het publiek trouwens de medewerking worden gevraagd. Ten slotte zal ook de moeilijke vraag wat toeval is en of toeval bestaat bekeken worden. Geen wiskundige voorkennis is vereist.

Docent: Jean Paul Van Bendegem, VUB

Jean Paul Van Bendegem is van opleiding wiskundige en filosoof. Hij is professor emeritus aan de Vrije Universiteit Brussel en Universiteit Gent. Hij was directeur van het Centrum voor Logica en Wetenschapsfilosofie (CLWF) aan de VUB en editor van het logicatijdschrift ‘Logique et Analyse’. Zijn onderzoek situeert zich in de filosofie van de wiskunde en in de interacties tussen wetenschap en kunst. Hij schrijft ook voor een breder publiek, getuige ‘De vrolijke atheïst’ (2012) en ‘Elke drie seconden’ (2014).

 55,00 In winkelmand
materialisme,homo donator
Filosofie van het geluk – 25/09/2018

Is de mens bestemd voor geluk? Volgens de stoïcijnen mag je je geluk niet laten afhangen van gebeurtenissen waar je niets kunt aan veranderen. Antoon Vandevelde, vorig jaar verkozen tot meest inspirerende docent van Background Education, laat ons kennismaken met de kijk op geluk van een selectie van filosofen doorheen de geschiedenis.

Docent: Antoon Vandevelde, KU Leuven

Antoon Vandevelde was als gewoon hoogleraar verbonden aan de KUL en was tot 2013 decaan van het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte. Hij doceerde 15 jaar lang aan de UA, was verbonden aan de universiteit van Rotterdam en vervulde lesopdrachten aan de universiteiten van Tilburg en Nijmegen, in Rwanda, Uganda, India, Indonesië en Zuid-Afrika. Hij publiceerde in het domein van de (algemene en toegepaste) ethiek, de economische ethiek en de politieke filosofie, o.a. over bedrijfsethische kwesties, over verantwoordelijkheid voor komende generaties, de legitimiteit van erfenisbelastingen, filosofie van de sociale zekerheid, solidariteit en altruïsme.

 55,00 In winkelmand
Ethische problemen met ons huidig consumptiegedrag – 09/10/2018
Ethische problemen met ons huidig consumptiegedrag – 09/10/2018

Naast voor de hand liggende morele problemen met ons consumptiegedrag – zoals de ecologische impact en vaak slechte arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden – stellen ethici, filosofen en economen enkele andere, maar even belangrijke vragen bij de manier waarop we ons geld spenderen. Zijn we niet immoreel wanneer we een extra paar schoenen kopen in plaats van datzelfde bedrag weg te geven aan goede doelen als armoedebestrijding? Levert consumptie ons überhaupt iets van waarde op? Worden we er gelukkiger van? Zitten we niet met zijn allen vast in een vicieuze cirkel van alsmaar harder werken om vervolgens meer te consumeren zonder ooit de voldoening te ervaren die we nastreven? En schaden we niet anderen door mee te doen aan deze ‘rat race’ van consumptie? We gaan met andere woorden in op enkele cruciale vragen omtrent ons huidig consumptiegedrag en omtrent samenlevingen waar consumptie deel is geworden van het goede leven.

Docent: Bart Engelen, Universiteit Tilburg

Bart Engelen is als universitair docent verbonden aan het Departement Filosofie van Tilburg University. Hij studeerde wijsbegeerte aan de KU Leuven, waar hij ook zijn doctoraat behaalde en enkele jaren als onderzoeker en docent aan de slag was. Als politiek filosoof en ethicus onderzoekt hij thema’s op het grensgebied van ethiek en economie, zoals rationaliteit, egoïsme en reciprociteit, maar ook ongelijkheid, distributieve rechtvaardigheid, paternalisme en de morele grenzen van de markt. Recent spitst zijn onderzoek zich toe op conceptuele en ethische vragen rond ‘nudging’: gedragsbeïnvloeding op basis van inzichten omtrent de werking van de menselijke geest.

 55,00 In winkelmand
Aquino,John Locke
In de schaduw van Eros: de doodsdrift, een enigmatisch concept – 23/10/2018

In het werk van tal van hedendaagse filosofen, gaande van Deleuze en Derrida tot Žižek en Sloterdijk, circuleert het enigmatische concept van de doodsdrift. Deze term is ontleend aan Sigmund Freuds fascinerende tekst ‘Aan gene zijde van het lustprincipe’ (1920), die zich ontvouwt in het spanningsveld van filosofie en klinische psychopathologie. In de populaire cultuur beperkt de receptie daarvan zich meestal tot de noties Eros en Thanatos. Maar wat is eigenlijk de inzet van Freuds introductie van de doodsdrift, als tegenhanger van Eros? Tijdens deze les verkennen we zowel de conceptuele geschiedenis als de betekenis van dit raadselachtige concept.

Docent: Jens De Vleminck, KU Leuven

Dr. Jens De Vleminck is filosoof, seksuoloog en psychoanalyticus. Hij doceerde wijsbegeerte in Gent en Nijmegen en is momenteel geassocieerd onderzoeker aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte (KU Leuven). Hij publiceerde o.m. De schaduw van Kaïn (LUP, 2013), Freud als filosoof (Pelckmans, 2013) en Het leven met een sofist (Academia Press, 2014).

 55,00 In winkelmand
Democratie in crisis? – 13/11/2018
Democratie in crisis? – 13/11/2018

In deze lezing analyseren we de uitdagingen waar onze parlementaire democratie vandaag mee geconfronteerd wordt. Speelt de mediatisering van de politiek de kwalijke rol die haar vaak wordt toegedicht? Welke impact heeft de globalisering en de Europese eenmaking op onze democratie? Hoe moeten we het succes van het nationalisme en het populisme verklaren? Welke institutionele aanpassingen zijn er nodig om de slagkracht en de legitimiteit van de democratie voor langere tijd te garanderen?

Docent: Stefan Rummens, KU Leuven

Prof. Stefan Rummens is hoogleraar filosofie aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven. Zijn onderzoek richt zich vooral op het functioneren van onze democratie en de uitdagingen waar zij vandaag mee geconfronteerd wordt. Hij publiceert onder meer over populisme, extremisme, deliberatieve democratie en het Europees democratisch tekort. Voor het bredere publiek publiceerde hij onlangs “Wat een theater! Politiek in tijden van populisme en technocratie” (Pelckmans Pro, 2016).

 55,00 In winkelmand
Politieke filosofie: samenleven en mensenrechten – 27/11/2018
Politieke filosofie: samenleven en mensenrechten – 27/11/2018

Artikel 1 van onze politieke geloofsbelijdenis: onze samenleving is gebaseerd op de mensenrechten. Maar wat is dat precies: een samenleving waarin mensen bijvoorbeeld het recht hebben op een eerlijk proces of op vrije meningsuiting? Die vraag kan je vanuit heel verschillende invalshoeken beantwoorden. We proberen het in deze les door een antwoord te zoeken op een tweede, meer filosofische vraag: welke zekerheid hebben mensen in een samenleving gebaseerd op deze rechten? Of creëren deze mensenrechten precies onzekerheid? Abstracte vragen misschien, maar ze doen ons nadenken over de samenleving waarin we leven.

Docent: Tim Heysse, KU Leuven

Tim Heysse studeerde filosofie en klassieke talen in Antwerpen en Leuven en is hoogleraar sociale en politieke wijsbegeerte aan de KU Leuven. Daar was hij een van de stichters van de onderzoeksgroep Research in Political Philosophy Leuven (RIPPLE). Recente publicaties in het Nederlands verschenen bij uitgeverij Pelckmans en in Filosofie, ANTW, Orde van de Dag en Wijsgerig Perspectief.

 55,00 In winkelmand
Moedertaal en rechtvaardigheid – 11/12/2018
Moedertaal en rechtvaardigheid – 11/12/2018

Drie taalpolitieke feiten stellen ons vandaag voor belangrijke morele uitdagingen: 1) het feit dat er geen één-op-één relatie tussen taal en staat bestaat; 2) het feit dat er nog veel meer dialecten dan talen zijn; en 3) het feit dat één van de meer dan 7000 talen, het Engels, zich opwerpt als wereldwijde lingua franca. Hoe moeten we politiek met deze talige diversiteit omgaan? Moeten we talen rechten toekennen? Moeten we ook dialectrechten toekennen? Moeten we de opgang van het Engels stimuleren of net afremmen? Deze les geeft eerst een bondig overzicht van de geschiedenis van het denken over taalpolitieke rechtvaardigheid. Daarna wordt op basis daarvan een kader geschetst om na te denken over talige rechtvaardigheid, en daar zelf mee aan de slag te kunnen gaan bij het begrijpen en doorgronden van hedendaagse taalpolitieke discussies. Net onder het oppervlak van de politieke discussies hierover liggen belangrijke taalfilosofische beginselen en morele afwegingen, en het is op dit diepere vlak dat de discussie zich hier afspeelt.

Docent: Helder De Schutter, KU Leuven

Helder De Schutter is hoogleraar sociale en politieke filosofie aan de KU Leuven. Hij publiceert over de morele en politiek-filosofische grondslagen van nationalisme, taalpolitiek en migratie.

 55,00 In winkelmand
duurzame voeding
Dierenrechten – 08/01/2019

Mogen we naar willekeur slachtoffers kiezen en hun lichamen voor onszelf opeisen? Mogen we naar willekeur iets doen dat iemand anders niet wil? Wat zijn de gevolgen in onze ethiek als we ongewenste willekeur of discriminatie willen vermijden? In deze les krijg je een overzicht van de sterkste morele argumenten voor dierenrechten en onderzoeken we de mogelijke implicaties. Wat doen we bijvoorbeeld met het dierenleed in de natuur? En welke maatregelen zijn het meest effectief om dieren te helpen?

Docent: Stijn Bruers, UGent

Stijn Bruers is doctor in de natuurwetenschappen en doctor in de moraalfilosofie. Hij is auteur van verschillende boeken over dierenrechten en ethiek, voorzitter van Effectief Altruïsme België en oprichter van het Centrum voor Rationaliteit en Ethiek.

 55,00 In winkelmand
Vrijheid en zelfverwerkelijking – 22/01/2019
Vrijheid en zelfverwerkelijking – 22/01/2019

Deze les gaat over de vrije wil als voorwaarde voor zelfverwerkelijking. Aan de hand van het zogenoemde ‘hiërachische model’ van Harry G. Frankfurt laat de docent zien hoe de vrije wil en morele verantwoordelijkheid verenigbaar zijn met de these van het determinisme. Frankfurts visie sluit mooi aan bij een opvatting over onszelf die benadrukt dat wat mensen onderscheidt van andere wezens, de eenheid en structuur is die wij aan ons leven geven. Wij zijn vrij, handelen uit vrije wil wanneer het verlangen dat ons op een bepaald moment in de tijd drijft, een verlangen is dat wij omarmen op dat moment. De achtergrond en herkomst van dat verlangen doet er niet toe.

Docent: Stefaan Cuypers, KU Leuven

Stefaan E. Cuypers is als gewoon hoogleraar verbonden aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de Katholieke Universiteit Leuven. Zijn domeinen van onderzoek zijn wijsgerige psychologie en filosofie van de opvoeding en het onderwijs.  Hij publiceerde onder meer Self-Identity and Personal Autonomy. An Analytical Anthropology (London: Routledge, 2017).

 55,00 In winkelmand
epistemologie
Epistemologie: de problematisering van objectiviteit sinds de moderniteit – 22/05/2018

In deze les Epistemologie wordt het begrip ‘objectiviteit’ vanuit verschillende perspectieven belicht en op een kritische manier ondervraagd. Wat is objectiviteit in de wetenschap? Kan het natuurwetenschappelijke paradigma zonder meer worden overgenomen binnen de menswetenschappen? Verschillende denkers en historische stromingen komen aan bod en er is ruim de tijd voor debat en bespreking van hedendaagse epistemologische vraagstukken.

Docent: Liesbet De Kock, VUB

Liesbet De Kock is opgeleid als Klinisch Psychologe (UGent 2006) en Filosofe (UGent 2009). In 2014 behaalde ze haar doctoraat aan de Universiteit Gent (Centrum voor Kritische Filosofie) en momenteel is ze als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel (Centrum voor Logica en Wetenschapsfilosofie). Haar onderzoek spitst zich toe op de historische en filosofische grondslagen van de psychologie als wetenschap.

 59,00 In winkelmand
Continentale filosofie: hedendaagse inzichten van Arendt en Foucault – 19/06/2018
Continentale filosofie: hedendaagse inzichten van Arendt en Foucault – 19/06/2018

Hannah Arendt en Michel Foucault gelden als 2 van de meest vooraanstaande denkers van de 20ste eeuw. Hun ideeën oefenden grote invloed uit, o.m.  op politieke filosofie en feministische theorie. Hun werk behoort tot de continentale filosofie en bespreekt thema’s uit de fenomenologie, existentialisme en structuralisme. In deze les gaan we in op de verschillen en overeenkomsten in hun gedachtegoed.

Docent: Liesbeth Schoonheim, KU Leuven

Liesbeth Schoonheim studeerde politieke filosofie aan de universiteiten van Utrecht, Santa Barbara, en Leuven. Als gastonderzoeker was ze verbonden aan UC Berkeley, Humboldt Universität zu Berlin, Oxford, en DePaul University en ze gaf les aan de Universiteit van Amsterdam. Ze rondt momenteel een proefschrift af over de notie van tragedie in het werk van Ahrendt.

 59,00 In winkelmand