Aquino,John Locke
Modern empirisme: Locke en Berkeley over waarneming – 21/11/2017

Ons denken is schatplichtig aan de bloeitijd van het moderne denken. Tijdens deze les bekijken we de eigenheid van het moderne Britse empirisme. Hoe verschilt dat van het continentale rationalisme? Kunnen waarnemingen dienen als toetssteen van kennis? We leggen deze vragen voor aan de Britse empiristen John Locke en George Berkeley.

Docent: Jens De Vleminck, UGent/KU Leuven

Dr. Jens De Vleminck is filosoof, seksuoloog en psychoanalyticus. Hij is als onderzoeker verbonden aan de Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap (UGent) en het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte (KU Leuven). Hij is co-redacteur van o.m. Sexuality and Psychoanalyis: Philosophical Criticisms (Leuven University Press, 2010) en Freud als filosoof: Over seksualiteit, psychopathologie en cultuur (Pelckmans, 2013) en is auteur van o.m. De schaduw van Kaïn: Freuds klinische antropologie van de agressiviteit (Leuven University Press, 2013) en Het leven met een sofist: Een inleiding in de kritische wijsbegeerte (met Gertrudis Van de Vijver, Academia Press, 2014).

 65,00 In winkelmand
Willem Lemmens,Rousseau
Naturalisme en scepticisme: twijfel bij Hume – 05/12/2017

David Hume ontwikkelde een wetenschap van de menselijke natuur met aan de basis zijn twijfel aan het zelf, de buitenwereld en God. In zijn naturalistisch mensbeeld vormt het gevoel, niet de rede, de motor van het menselijk bestaan. In dit college gaan we na hoe die visie toch verzoenbaar is met de Verlichting en hebben we speciale aandacht voor de veelzijdigheid van het oeuvre van Hume, de voornaamste filosoof van de Schotse Verlichting.

Docent: Willem Lemmens, UA

Willem Lemmens is als Hoogleraar voor ethiek en moderne wijsbegeerte verbonden aan de Universiteit Antwerpen. In 1997 doctoreerde hij met een proefschrift over David Hume. In 2006 werd hij aangesteld als lid van het Raadgevend comité voor Bio-ethiek van België. In 2010 was hij de gast-directeur van de jaarlijkse International Hume Conference van de Hume Society. Van 2009 tot 2015 was hij Voorzitter van het Centrum voor ethiek aan het Departement Wijsbegeerte en in 2012 werd hij verkozen tot voorzitter van de Raad van Bestuur van het Centrum Pieter Gillis. Sinds oktober 2015 is hij voorzitter van het departement Wijsbegeerte aan de Universiteit Antwerpen.

 65,00 In winkelmand
humanisme
Humanisme: moraliteit bij Erasmus en Thomas More – 10/10/2017

Het boek Utopia van Thomas More verscheen meer dan 500 jaar geleden, maar de centrale vragen zijn nog even actueel. Hoe komt het dat meer economische productie ook tot meer schaarste en armoede kan leiden? Wat is goed moreel en politiek leiderschap? Hoe maakbaar is een samenleving? In deze les schetst Tinneke Beeckman het verhaal, de filosofische vragen en de filosofische achtergrond van dit werk: met Plato en Thomas van Aquino als inspiratie, en de relatie van More tot zijn tijdgenoot Machiavelli.

Docent: Tinneke Beeckman, auteur

Tinneke Beeckman is doctor in de moraalwetenschappen. Ze is de auteur van 'Door Spinoza’s lens' (Polis, 2012), dat met de Liberales-Prijs werd bekroond, en van 'Macht en onmacht, een verkenning van de hedendaagse aanslag op de Verlichting' (De Bezige Bij, 2015). Ze is ook columniste voor De Standaard.

 65,00 In winkelmand
materialisme,homo donator
Materialisme: van Feuerbach, Ricardo en Smith tot Marx – 20/03/2018

Het 19de eeuwse materialisme kennen we vooral van Marx. Hij bekritiseert niet alleen het idealisme van Hegel, maar de godsdienstkritiek van Feuerbach wordt bij hem het model voor zijn kapitalismekritiek. Marx’ concrete analyse van de zelfdestructieve neigingen van het kapitalisme wordt dan weer geïnspireerd door de economische theorie van Adam Smith en vooral David Ricardo. Marx mobiliseert op die manier de hele 19de eeuwse wetenschap om een filosofie te ontwikkelen die de wereld niet meer voor de zoveelste keer anders gaat interpreteren, maar die nu de noodzaak toont om haar helemaal te transformeren.

Docent: Antoon Vandevelde, KU Leuven

Antoon Vandevelde is als gewoon hoogleraar verbonden aan de KUL en was tot 2013 decaan van het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte. Hij doceerde 15 jaar lang aan de UA, was verbonden aan de universiteit van Rotterdam en vervulde lesopdrachten aan de universiteiten van Tilburg en Nijmegen, in Rwanda, Uganda, India, Indonesië en Zuid-Afrika. Hij publiceerde in het domein van de (algemene en toegepaste) ethiek, de economische ethiek en de politieke filosofie, o.a. over bedrijfsethische kwesties, over verantwoordelijkheid voor komende generaties, de legitimiteit van erfenisbelastingen, filosofie van de sociale zekerheid, solidariteit en altruïsme.

 65,00 In winkelmand
Immanuel Kant
Transcendentale filosofie: de zuivere rede van Kant – 20/02/2018

Immanuel Kant (1724-1804) geldt als een van de meest invloedrijke filosofen en is vooral bekend om zijn drie ‘Kritiken’. In zijn werk ‘Kritik der Reinen Vernunft’, dat filosoof Schopenhauer het ‘belangrijkste boek dat ooit in Europa verschenen is’ noemde, verkent Kant de grenzen van de menselijke rede. Waarom is volgens Kant het ‘ding an sich’ niet kenbaar, en wat bedoelt hij hiermee? In deze les gaan we dieper in op het rijke gedachtegoed van Kant.

Docent: Gertrudis Van de Vijver, UGent

Gertrudis Van de Vijver is gewoon hoogleraar aan de Universiteit Gent en woordvoerder van het Centre for the History of Philosophy and Continental Philosophy (HICO). Ze is gespecialiseerd in transcendentale filosofie, fenomenologie en epistemologie en heeft ook een psycholanalytische privé-praktijk in Gent.

 65,00 In winkelmand
Descartes
Rationalisme: het begin van het moderne denken bij Descartes – 07/11/2017

René Descartes wordt de vader van de moderniteit genoemd. In een periode van godsdienstwaan schrijft hij over de methode voor wetenschappelijke kennis. Tijdgenote, filosofe en kennis van Descartes, Anna Maria van Schurman, volgt les bij Descartes. Zij schrijft een pleidooi over de rede van de vrouw. We schetsen een filosofisch tijdsbeeld van die periode.

Docent: Karen François, VUB

Karen François is hoofddocent wetenschapsfilosofie verbonden aan het Centrum voor Logica en Wetenschapsfilosofie, Vrije Universiteit Brussel. Ze doceert o.a. Wetenschap & Maatschappij en Ontologie en doet onderzoek over de relatie tussen wetenschap en cultuur.

 65,00 In winkelmand
epistemologie
Epistemologie: de kritische blik van Popper en Feyerabend – 22/05/2018

In deze les Epistemologie wordt het begrip ‘objectiviteit’ vanuit verschillende perspectieven belicht en op een kritische manier ondervraagd. Wat is objectiviteit in de wetenschap? Kan het natuurwetenschappelijke paradigma zonder meer worden overgenomen binnen de menswetenschappen? Verschillende denkers en historische stromingen komen aan bod en er is ruim de tijd voor debat en bespreking van hedendaagse epistemologische vraagstukken.

Docent: Liesbet De Kock, VUB

Liesbet De Kock is opgeleid als Klinisch Psychologe (UGent 2006) en Filosofe (UGent 2009). In 2014 behaalde ze haar doctoraat aan de Universiteit Gent (Centrum voor Kritische Filosofie) en momenteel is ze als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel (Centrum voor Logica en Wetenschapsfilosofie). Haar onderzoek spitst zich toe op de historische en filosofische grondslagen van de psychologie als wetenschap.

 65,00 In winkelmand
Heidegger
Fenomenologie: de realiteit van Husserl en Heidegger – 08/05/2018

Wetenschap streeft naar objectiviteit. Het doel is de realiteit te ontdekken en te verhelderen en daarbij subjectieve en relatieve invloeden en vervormingen uit te sluiten. Maar wat zijn de voorwaarden om van kennis te kunnen spreken? Wat hebben ze te maken met de existentialistische vraag over de menselijke conditie? En wat is de relevantie van deze vragen, meer dan 100 jaar nadat de Duitse fenomenologische filosofen Edmund Husserl en Martin Heidegger daar een antwoord op probeerden te geven?

Docent: Julia Jansen, KU Leuven

Julia Jansen werkt als professor voor Wijsbegeerte aan het Husserl Archief (HIW). Ze is gespecialiseerd in fenomenologie en continentale wijsbegeerte en heeft ook over Kant en esthetiek gepubliceerd. Ze focust zich onder andere op onderzoek over fantasie en verbeeldingskracht.

 65,00 In winkelmand
Freddy Mortier
Idealisme: de menselijke natuur volgens Hegel – 06/03/2018

De filosofie van Hegel werkt een staatsconcept uit dat recht doet aan de moderne postrevolutionaire wereld. Hij kijkt naar de rol van de economie en haar tendensen tot verscherping van sociale conflicten, de rol van van de civiele maatschappij, van de individuele vrijheid en basisrechten en van de sociale voorzorg. Zo bekijkt hij de staat als een zedelijk kader voor het maatschappelijke geheel. We belichten deze rijke en realistische staatstheorie van Hegel, zijn interactie met andere filosofen en de relevantie voor onze maatschappij vandaag.

Docent: Freddy Mortier, UGent

Freddy Mortier studeerde filosofie aan de Universiteit Gent en de Sorbonne. Hij is hoogleraar ethiek aan de UGent met als specialisatie levensbeschouwing, opvoeding en bio-ethiek. Hij was decaan van de faculteit Letteren en Wijsbegeerte (2004-2012) en vice-rector van de UGent (2013-2017). Hij publiceert vooral over vakdidactiek wijsbegeerte, godsdienstfilosofie, epidemiologie en de ethiek van het levenseinde.

 65,00 In winkelmand
Plato
Griekse filosofie: Plato over kennis – 12/09/2017

Hoe komt het dat we abstracte begrippen als schoonheid, rechtvaardigheid of gelijkheid kunnen vatten, als alles wat aan onze zintuigen verschijnt concreet en tastbaar is? Aan de hand van enkele dialogen als Meno en Phaedo kijken we wat Plato bedoelt wanneer hij kennisverwerving typeert als weder-herinnering (anamnese). We bestuderen het filosofische probleem van a priori kennis en duiden de eigenheid en het blijvende filosofische belang van Plato’s visie door een vergelijking met moderne en hedendaagse varianten van a priori kennis.

Docent: Pieter d’Hoine, KU Leuven

Pieter d’Hoine studeerde klassieke talen en wijsbegeerte in Leuven, Milaan en Pisa. Hij doceert momenteel antieke wijsbegeerte aan de KU Leuven. Zijn onderzoek aan het Hoger Instituut voor de Wijsbegeerte heeft vooral betrekking op metafysische en epistemologische thema’s in het werk van Plato en in het neoplatonisme. Recent publiceerde hij onder andere ‘All from One: A Guide to Proclus’ (met Marije Martijn, Oxford University Press, 2017).

 65,00 In winkelmand
Spinoza
Politieke filosofie: lessen van Machiavelli, Hobbes en Spinoza – 24/10/2017

De concepten en thema’s die het huidige politieke gebeuren wereldwijd beheersen zijn gesmeed in een tijdsperiode – tussen de 16de en 17de eeuw – waarin prinsen en priesters radicaal in vraag werden gesteld. De idee ontstond dat vrijheid niet kan worden gerealiseerd zonder gelijkheid en ook omgekeerd: gelijkheid niet zonder vrijheid. Tijdens dit college gaan we terug naar Machiavelli, Hobbes en Spinoza. Wat kunnen we in hun teksten leren over democratie, populisme, migratie, vluchtelingen, geweld, religie, bedrog, fictie en verbeelding, taal, vrije meningsuiting en universele mensenrechten?

Docent: Sonja Lavaert, VUB

Sonja Lavaert studeerde in Gent, Firenze, Napoli en Brussel en doceert moderne filosofie, filosofie van de Verlichting, taal- en maatschappijtheorie en Italiaanse cultuur aan de VUB. Ze is de auteur van Het perspectief van de multitude (VUBPress, 2011) en co-editor van The Dutch Legacy. Radical Thinkers of the 17th Century and the Enlightenment (Brill, 2016). Momenteel bereidt ze de uitgave voor van Aufklärungs-Kritik und Aufklärungs-Mythen. Horkheimer und Adorno in philosophiehistorischer Perspektive (DeGruyter, 2017) en werkt ze aan een boek dat focust op de invloed van Machiavelli en de radicale scène van de jaren 1660 op Spinoza’s politiek denken.

 65,00 In winkelmand
Patrick Loobuyck
Utilitarisme: openheid en vrijheid bij Bentham en Mill – 17/04/2018

Jeremy Bentham is de peetvader van het utilitarisme en streefde naar een progressieve hervorming van het recht. John Stuart Mill is met Benthams denken grootgebracht en heeft het ingezet om voor een open en vrije samenleving te pleiten. In 1859 publiceert Mill ‘On Liberty’ met een interessant pleidooi voor de vrijheid van meningsuiting. Een pleidooi dat vandaag nog niet aan relevantie heeft ingeboet.

Docent: Patrick Loobuyck, UA

Patrick Loobuyck (Brugge, 1974) is als hoogleraar verbonden aan de UA, waar hij het vak Levensbeschouwing doceert, en als gastprofessor aan de UGent, waar hij onder meer politieke filosofie doceert. Hij is de auteur van onder meer deze boeken: Samenleven met overtuiging(en) (2015), De lokroep van IS (2015), Meer LEF in het onderwijs (2014), De seculiere samenleving (2013) en Moraal zonder God? (2005). In het publiek debat is hij een gewaarde stem inzake ethische en levensbeschouwelijke thema’s. Zijn stukken verschenen onder meer in Knack, De Standaard, De Morgen en Le Soir en hij gaf interviews in tal van kranten, op radio en televisie.

 65,00 In winkelmand
Arendt
Continentale filosofie: hedendaagse inzichten van Levinas en Arendt – 19/06/2018

Hedendaagse westerse filosofie is in grote lijnen verdeeld in twee scholen: analytische filosofie en continentale filosofie. Continentale filosofie verwijst naar een reeks van tradities van de negentiende en twintigste eeuwse filosofie van het Europese vasteland. Dat gaat van Duitse idealisme over fenomenologie, existentialisme, hermeneutiek, structuralisme, post-structuralisme en feminisme tot de kritische theorie van de Frankfurter Schule.

Docent: Anya Topolski, Radboud Universiteit

Anya Topolski studeerde biochemie en filosofie aan de McGill Universiteit in Montreal, Canada. In België legde ze een master in continentale filosofie af, met specialisatie in de politiek van Hannah Arendt en de ethiek van Emmanuel Levinas, met een bijzondere interesse voor het hedendaagse joodse denken. Haar thesis ontving de Auschwitz Foundation Stichting Prize en wordt binnenkort gepubliceerd. Ze deed verschillende onderzoeksprojecten (Post-Srebrenica research on responsibility and judgment, 2009; European identity and exclusion: antisemitism and islamophobia, 2012). Sins 2015 is ze assistent-professor aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

 65,00 In winkelmand
Willem Lemmens,Rousseau
Romantiek: maatschappelijke vooruitgang met Rousseau – 19/12/2017

Rousseau droomde van een egalitaire, vrije maatschappij van deugdzame burgers. Tegelijk zag hij maatschappelijke vooruitgang als een bron van vervreemding en zelfs een bedreiging van de natuurlijke authenticiteit van de mens. Deze tegenstelling tekent heel het oeuvre van Rousseau, de demon van de Franse Verlichtingsfilosofie, die zijn tijdgenoten én ons een confronterende spiegel voorhoudt. In dit college proberen we te begrijpen wat volgens Rousseau de paradoxen zijn in het mens- en maatschappijbeeld van de Verlichting en hoe die de bron vormen tot het ontstaan van de Romantiek.

Docent: Willem Lemmens, UA

Willem Lemmens is als Hoogleraar voor ethiek en moderne wijsbegeerte verbonden aan de Universiteit Antwerpen. In 1997 doctoreerde hij met een proefschrift over David Hume. In 2006 werd hij aangesteld als lid van het Raadgevend comité voor Bio-ethiek van België. In 2010 was hij de gast-directeur van de jaarlijkse International Hume Conference van de Hume Society. Van 2009 tot 2015 was hij Voorzitter van het Centrum voor ethiek aan het Departement Wijsbegeerte en in 2012 werd hij verkozen tot voorzitter van de Raad van Bestuur van het Centrum Pieter Gillis. Sinds oktober 2015 is hij voorzitter van het departement Wijsbegeerte aan de Universiteit Antwerpen.

 65,00 In winkelmand
Aquino,John Locke
Middeleeuwse filosofie: de invloed van Aquino en Ockham – 26/09/2017

De Middeleeuwen worden vaak bekeken als een ‘tussentijd’ waarin het denken een pauze heeft genomen. Maar niets is minder waar. Tijdens deze les wekken we de boeiende debatten opnieuw tot leven. We tonen hoe Willem van Ockham Thomas van Aquino’s ultieme synthese van geloof en rede kritisch bevraagt en op het spoor van het moderne denken zet.

Docent: Jens De Vleminck, UGent/ KU Leuven

Dr. Jens De Vleminck is filosoof, seksuoloog en psychoanalyticus. Hij is als onderzoeker verbonden aan de Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap (UGent) en het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte (KU Leuven). Hij is co-redacteur van o.m. Sexuality and Psychoanalyis: Philosophical Criticisms (Leuven University Press, 2010) en Freud als filosoof: Over seksualiteit, psychopathologie en cultuur (Pelckmans, 2013) en is auteur van o.m. De schaduw van Kaïn: Freuds klinische antropologie van de agressiviteit (Leuven University Press, 2013) en Het leven met een sofist: Een inleiding in de kritische wijsbegeerte (met Gertrudis Van de Vijver, Academia Press, 2014).

 65,00 In winkelmand
Jean Paul Van Bendegem
Analytische filosofie: de evolutie van Wittgenstein – 05/06/2018

In deze les wordt het leven geschetst van de Oostenrijkse filosoof Ludwig Wittgenstein (1889-1951) die een bepalende rol heeft gespeeld voor de filosofie van de 20ste eeuw. Zijn meest bekende werk is ongetwijfeld de Tractatus Logico-Philosophicus, maar ook zijn andere werk zal tijdens deze les belicht worden. Hij behoort tot de school van de analytische filosofie.

Docent: Jean Paul Van Bendegem, VUB

Jean Paul Van Bendegem (° 1953, Gent) is van opleiding wiskundige en filosoof. Hij is verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel en Universiteit Gent (als gastprofessor). Hij is tevens directeur van het Centrum voor Logica en Wetenschapsfilosofie (CLWF) aan de VUB en editor van het logicatijdschrift ‘Logique et Analyse’. Zijn onderzoek situeert zich in de filosofie van de wiskunde en in de interacties tussen wetenschap en kunst. Hij schrijft ook voor een breder publiek, getuige ‘De vrolijke atheïst’ (2012) en ‘Elke drie seconden’ (2014).

 65,00 In winkelmand